Strefa bezpieczeństwa Goražde

09/04/2013 § 2 komentarze

gorazdeDzięki wydawnictwu Mroja Press mamy w końcu w Polsce możliwość zapoznania się z twórczością Joe Sacco, jednego z najwybitniejszych, jeżeli nie najwybitniejszego twórcy komiksowych reportaży. Warto wydać te 100 złotych, bo Strefa bezpieczeństwa Goražde to jeden z najważniejszych komiksów, jakie ukazały się w naszym kraju w ostatnim czasie.
Sacco przybył do Goražde w 1995 roku, gdy wojna pomiędzy Bośnią a Serbią miała się już ku końcowi. Przez cały czas jej trwania 50-tysięczne miasto było ONZ-owską strefą bezpieczeństwa, której Narody Zjednoczone gwarantowały spokój. W rzeczywistości jednak odcięte od świata Goražde było śmiertelną pułapką dla swoich mieszkańców – nie mogli się oni przebić przez oblegające ich siły serbskie, a ochrona błękitnych hełmów była do tego stopnia iluzoryczna, że nie powstrzymywała przeciwnika przed artyleryjskim ostrzałem, a nawet otwartymi szturmami.
Kiedy więc w końcu rozpoczęły się rozmowy pokojowe, a do Goražde znów zaczęły docierać konwoje z pomocą humanitarną, Sacco znalazł się w jednym z nich. Mógł, jak większość korespondentów, nadawać z medialnego Sarajewa, on jednak wybrał bardziej niebezpieczną opcję. I dobrze się stało, bo Goražde zasłużyło, by ktoś opowiedział jego historię.
strefaGorazdeŻycie mieszkańców Goražde wyglądało normalnie, dopóki nie zniszczył ich kataklizm wojny. Uwięzieni w ostrzeliwanym mieście wciąż marzyli przede wszystkim o zwykłych rzeczach – amerykańskich jeansach, udanym związku, wyjeździe do Niemiec. Gdy tylko mogli oglądali hollywoodzkie megaprodukcje. Na co dzień jednak nie przejmowali się pracą czy korkami, ale zdobyciem jedzenia lub uniknięciem kuli snajpera.
I choć to właśnie codzienność mieszkańców Goražde jest tutaj najważniejsza, to w komiksie nie mogło zabraknąć największej zbrodni tej wojny – masakry w Srebrenicy (która swoją drogą też została ogłoszona strefą bezpieczeństwa). Sacco z przerażającą drobiazgowością przedstawia relacje ocalałych.
Sacco nie poprzestaje na oskarżeniu wobec Serbów i Mladicia. Z taką samą, jeżeli nie większą, mocą uderza w siły międzynarodowe, które na całe to okrucieństwo przyzwoliły. Wymienia nazwiska, cytuje absurdalne wymówki zachodnich wojskowych, drwi z ONZ-owskiego neutralizmu. A zakłamanym przywódcom Europy i Ameryki przeciwstawia ofiary wojny, mówiące z rozczarowaniem, że „jedyną nadzieję pokładały w pomocy od świata”. Tymczasem świat ten chciał tylko „żeby problem Goražde jakoś się ulotnił” (słowa wypowiedziane, zdaniem Sacco, przez jednego z korespondentów amerykańskich mediów).
strefa GorazdeCzytając ten komiks warto jednak pamiętać, że dziennikarz nie sili się na obiektywizm. Nie ma tu równoważenia racji, ani oddawania głosu drugiej stronie. Jedynym Serbem, z jakim rozmawia Sacco jest ten, który przez „swoich” został uznany za zdrajcę. Autor bez oporów brata się z opisywanymi przez siebie ludźmi, rysuje sam siebie na imprezach, pijanego, wsłuchanego w opowieści mieszkańców Goražde. Jego styl jest przy tym niezwykle ekspresyjny, pełne szczegółów kadry rozsadza energia, postaci wciąż krzyczą, śpiewają, śmieją się. Naprawdę trudno ich nie polubić. Warto przyjąć zaproponowaną konwencję, gdyż w zamian Strefa bezpieczeństwa Goražde oferuje niezwykłą i rzadką perspektywę – wojnę widzianą oczami pokrzywdzonych, zranionych i zapomnianych.
Strefa bezpieczeństwa Goražde to komiks wybitny. Jednak najbardziej znanym dziełem Joe Sacco wciąż pozostaje Palestyna – rysunkowy zapis wyprawy dziennikarza na Bliski Wschód. I choć jest to album sprzed 20 lat, a w międzyczasie wiele się w konflikcie izraelsko-palestyńskim zmieniło, to i tak mam nadzieję, że wkrótce również my go poznamy.

Joe Sacco (scenariusz & rysunki), „Strefa bezpieczeństwa Goražde”, tłum. Marek Cieślik, Michał Chaciński, Mroja Press, Warszawa 2013.


[autor: Stanisław Adamiak]


{komiks można kupić :tu:}

instytut książkiTest powyższy publikuję w ramach ‘gościnnych występów’. Autor napisał go na zamówienie Instytutu Książki, gdzie pierwotnie się ukazał. Można go przeczytać na stronie IK: klik! klik!

Advertisements

Tagged: , , , , , , , , , , ,

§ 2 Responses to Strefa bezpieczeństwa Goražde

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

What’s this?

You are currently reading Strefa bezpieczeństwa Goražde at Kopiec Kreta.

meta

%d blogerów lubi to: