Komiks w PRL, PRL w komiksie

14/04/2012 § Dodaj komentarz

Album Komiks w PRL, PRL w komiksie jest publikacją przeznaczoną dla osób zainteresowanych historiami obrazkowymi tworzonymi w Polsce w latach 1945-1989. Niewątpliwą zaletą tej książki są unikatowe reprodukcje prasowych pasków komiksowych z lat 40. i 50. XX w. dostępnych dla „archeologów” w czytelniach czasopism różnych bibliotek.
Wystawa „Komiks w PRL, PRL w komiksie”, pokazywana pierwotnie w listopadzie i grudniu 2010 roku rzeszowskim oddziale IPN-u, następnie goszcząca na festiwalach komiksowych w Gdańsku i w Warszawie, stanowiła ciekawy zbiór oryginalnych plansz komiksowych, matryc drukarskich oraz gadżetów związanych z „kolorowymi zeszytami” ze zbiorów prywatnych i bibliotek.
Książka, która ukazała się w grudniu 2011 roku, nosi taki sam tytuł, jak wspomniana powyżej ekspozycja. Dlatego należy uznać ją za katalog powystawowy, w którym zamieszczono głównie plansze i okładki komiksów oraz prasowych seriali obrazkowych powstałych w czasach PRL-u. Zostały one posegregowane i opatrzone krótkim komentarzem przez Marcina Krzanickiego. W tekście wprowadzającym do tomu, zatytułowanym „Dlaczego i po co?”, wyjaśnia on ideę omawianej publikacji. Pisze, że powstanie ekspozycji i albumu motywowane było potrzebą pokazania tego, jak tło społeczne i historyczne wpływało na powstające w ówczesnym ustroju politycznym komiksy. Pokazuje także, jaką rolę odgrywało medium w komunikacji władzy ze społeczeństwem oraz jak niepokorni bywali nieraz twórcy.
Autor wyraźnie zaznaczył, że mamy do czynienia z albumem, a nie z publikacją pretendującą do bycia studium naukowym. Stąd wyrywkowość i lakoniczność wywodu każdego z tekstów otwierających nowy rozdział, poprzedzających prezentację plansz i okładek. Stąd sentencjonalność oparta na powszechnej wiedzy, czy też raczej powszechnym przeświadczeniu, operująca zlepkami zwrotów uzusowych, ogólnie znanymi kalkami, np.: „System władzy totalitarnej potrzebuje wewnętrznego lub zewnętrznego wroga, którego obecność z jednej strony tłumaczyłaby potrzebę istnienia rozbudowanego aparatu kontroli, z drugiej zaś – jest on idealnym kozłem ofiarnym w jakichkolwiek niepowodzeń reżimu”, „Propaganda Polski Ludowej miała zwyczaj używania w swoich działaniach kontrastu opartego na ukazaniu z jednej strony socjalizmu i jego osiągnięć, z drugiej zaś – jak najgorszego oblicza kapitalizmu, utożsamianego zwykle ze Stanami Zjednoczonymi” lub „Wbrew pozorom reklama w PRL-u miała się całkiem dobrze, a nawet w pewnym sensie lepiej niż współcześnie – mogła bowiem swobodnie funkcjonować sama dla siebie, bez konieczności kreowania popytu, który w obliczu permanentnych niedoborów zawsze wyprzedzał podaż”. Każda z ilustracji, a jest ich w tym albumie rzeczywiście bardzo dużo, opatrzona została glosą. Stanowi ona zwykle komentarz przybliżający tło powstania komisu, streszcza fabułę bądź zawiera jakąś ciekawostkę lub anegdotę.
Czy książka Komiks w PRL, PRL w komiksie, jest atrakcyjnym albumem? W mojej opinii – nie. Duży format (210 x 270 mm) oraz kredowy papier, na którym tom został wydrukowany, przemawiają na jego korzyść, natomiast na niekorzyść – miękka okładka, „ozdobiona” szkaradną ilustracją. Niewielka objętość tekstu i duża liczba ilustracji to ewidentne plusy. Dobrana mogła zostać inna, bardziej przyjazna dla oka typografia. Dodatkowo w książce zastosowano cztery różne rozmiary czcionki, co rozprasza podczas czytania. Niestety część ilustracji zachodzi na siebie, a niektóre z nich są na tyle małe, że odczytanie tekstów w dymkach wymaga użycia lupy lub nie jest po prostu możliwe. Plusem jest próba przybliżenia czytelnikowi przez redakcję prasowych seriali obrazkowych z prasy i czasopism. Interesujące są także trzy ostatnie rozdziały albumu poświęcone odpowiednio: komiksom ukazującym się w drugim obiegu, komiksom undergroundowym oraz fanzinom. Szkoda, że zajmują tak mało miejsca.

Marcin Krzanicki, „Komiks w PRL, PRL w komiksie”, Instytut Pamięci Narodowej oddział w Rzeszowie, Rzeszów 2011.


{książkę można kupić w sklepie Centrali za 46 zło}

[powyższy tekst ukazał się pierwotnie w internetowym dziale recenzji „Zeszytów Komiksowych”; dziękuję redakcji za udostępnienie książki]

Reklamy

Tagged: , , , , , , ,

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

What’s this?

You are currently reading Komiks w PRL, PRL w komiksie at Kopiec Kreta.

meta

%d blogerów lubi to: